«Φέρτε πίσω τον χρυσό μας»: η συζήτηση στο Βερολίνο για το αν πρέπει να παραμένουν τα αποθέματα χρυσού υπό φύλαξη στη Federal Reserve της Ουάσινγκτον αναζωπυρώνεται, αυτή τη φορά ως ζήτημα γεωπολιτικού ρίσκου και στρατηγικής αυτονομίας.

Το παλιό ερώτημα για το πού πρέπει να βρίσκεται ο γερμανικός χρυσός επανέρχεται πλέον με νέα βαρύτητα. Δεν αποτελεί πια περιθωριακή πολιτική τοποθέτηση, αλλά θέμα εθνικής ασφάλειας. Η Γερμανία – δεύτερη παγκοσμίως σε αποθέματα χρυσού μετά τις ΗΠΑ – δέχεται ολοένα μεγαλύτερη πίεση να φέρει πίσω σημαντικό μέρος από το πολύτιμο μέταλλο που βρίσκεται αποθηκευμένο εδώ και δεκαετίες στα θησαυροφυλάκια της Fed στη Νέα Υόρκη.

Οι διεθνείς συνθήκες αλλάζουν ραγδαία. Οι σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης επαναπροσδιορίζονται, η γεωπολιτική αβεβαιότητα αυξάνεται και η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει εντείνει τον προβληματισμό στο Βερολίνο σχετικά με το πόσο ασφαλές είναι να παραμένει τμήμα της οικονομικής άμυνας της χώρας εκτός γερμανικού εδάφους – και μάλιστα υπό αμερικανική φύλαξη, σε μια περίοδο που η Ουάσιγκτον θεωρείται λιγότερο προβλέψιμη.

Σήμερα, 1.236 τόνοι γερμανικού χρυσού – αξίας περίπου 164 δισ. ευρώ – βρίσκονται στη Νέα Υόρκη, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 37% του συνόλου. Λίγο πάνω από το 50% φυλάσσεται στη Φρανκφούρτη και περίπου 12% στη Τράπεζα της Αγγλίας, η οποία παραμένει κομβικό κέντρο διεθνών συναλλαγών χρυσού.

«Δεν είναι ασφαλές να μένει τόσος χρυσός στις ΗΠΑ»

Το θέμα πήρε νέα δυναμική όταν προσωπικότητες με θεσμικό κύρος εξέφρασαν δημόσια αμφιβολίες. Ο Εμανουέλ Μενχ, πρώην επικεφαλής έρευνας της Bundesbank, χαρακτήρισε επικίνδυνη τη διατήρηση τόσο μεγάλου μέρους των αποθεμάτων στις ΗΠΑ και ζήτησε να εξεταστεί σοβαρά ο επαναπατρισμός τους ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής μείωσης της εξάρτησης από την Ουάσιγκτον.

Το επιχείρημά του είναι ότι η φύλαξη χρυσού στο εξωτερικό είχε νόημα σε άλλες εποχές – ως εγγύηση προσβασιμότητας και ως δίχτυ ασφαλείας στους Ψυχροπολεμικούς χρόνους. Σήμερα όμως, με τις διεθνείς ισορροπίες να μετακινούνται, επανέρχεται το σενάριο τού κατά πόσο, σε περίπτωση κρίσης, θα είναι εξασφαλισμένη η άμεση πρόσβαση της Γερμανίας στα αποθέματά της.

Πίεση και από τους φορολογούμενους

Η συζήτηση δεν περιορίζεται στους οικονομολόγους. Ο Μίχαελ Γιέγκερ, επικεφαλής των ενώσεων φορολογουμένων σε ευρωπαϊκό και γερμανικό επίπεδο, ζητά ανοιχτά από το κράτος να προχωρήσει σε επαναπατρισμό, συνδέοντας τη στάση του με την άποψη ότι οι ΗΠΑ κινούνται πλέον πιο επιθετικά στην αναζήτηση πόρων. Υπενθυμίζει μάλιστα πιο ακραίες τοποθετήσεις του Τραμπ στο παρελθόν, όπως η ιδέα αγοράς της Γροιλανδίας, ως ένδειξη απρόβλεπτου πολιτικού περιβάλλοντος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Ύμνοι» των Ισπανών για την Τούμπα και τον κόσμο του ΠΑΟΚ

Φοβάται ότι σε συνθήκες κρίσης η Bundesbank μπορεί να αντιμετωπίσει περιορισμούς στη διαχείριση των αποθεμάτων της. Ήδη από πέρυσι ζητούσε με επιστολές του: «να επιστραφεί ο χρυσός μας».

Από την AfD στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης

Για πολλά χρόνια το ζήτημα είχε συνδεθεί με την AfD, που έβλεπε το θέμα μέσα από πατριωτικό και αντι-καθεστωτικό πρίσμα. Ωστόσο, σήμερα η συζήτηση έχει περάσει στο πολιτικό mainstream. Η Καταρίνα Μπεκ των Πρασίνων τονίζει ότι ο χρυσός είναι θεμέλιο εμπιστοσύνης και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης.

Προειδοποιήσεις για τις συνέπειες

Άλλοι οικονομολόγοι, όπως ο Κλέμενς Φουστ του ινστιτούτου Ifo, προειδοποιούν πως μια μαζική επιστροφή χρυσού από τις ΗΠΑ μπορεί να επιδεινώσει το ήδη τεταμένο κλίμα στις αμερικανογερμανικές σχέσεις. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να εκληφθεί ως σαφές μήνυμα αποστασιοποίησης, τη στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να επανακαθορίσει το μοντέλο ασφάλειάς της.

Η επίσημη στάση Berlin–Bundesbank

Η γερμανική κυβέρνηση κρατά χαμηλούς τόνους, δηλώνοντας ότι δεν υπάρχει άμεσο σχέδιο για μεταφορά αποθεμάτων. Την ίδια γραμμή ακολουθεί και η Bundesbank, με τον πρόεδρό της Γιόαχιμ Νάγκελ να διαβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, επισημαίνοντας ότι πραγματοποιούνται τακτικοί έλεγχοι στα αποθέματα που βρίσκονται στο εξωτερικό.

Το πραγματικό διακύβευμα

Πέρα από την οικονομική πλευρά, το ζήτημα είναι βαθιά στρατηγικό. Ο χρυσός λειτουργεί ως πυλώνας εμπιστοσύνης και ως έσχατη ασφάλεια ενός κράτους σε περιόδους αναταράξεων. Γι’ αυτό και η συζήτηση στη Γερμανία εντείνεται: όχι επειδή αλλάζει η τιμή του χρυσού, αλλά επειδή αλλάζει ο κόσμος.

Το Βερολίνο καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης καλών σχέσεων με τις ΗΠΑ και στην απαίτηση μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας σε μια εποχή που η γεωπολιτική αστάθεια αυξάνεται και η Ευρώπη προσπαθεί να βρει τον δικό της δρόμο.

Πηγή: financenews.gr